Crna Gora

Boj za pravoslavno zvono

Da li �e gra�ani na mesnim referendumima odlu�ivati da li �e sve�tenstvo SPC-a ili CPC-a slu�iti u njihovim hramovima kao �to se ve� dogodilo O�ini�ima

Predsjednik Crne Gore Milo �ukanovi� javno je obe�ao da �e naredne uskr�nje praznike ravnopravno �estitati vjernicima Srpske pravoslavne crkve (SPC) i Crnogorske pravoslavne crkve (CPC), odnosno mitropolitima Amfilohiju i Mihailu. Taj korak opravdao je �injenicom da je crnogorska pravoslavna crkva i zvani�no registrovana u Crnoj Gori. �in registracije obavilo je Odeljenje bezbjednosti Cetinje, koje funkcioni�e u sastavu podgori�kog Centra bezbjednosti, pa �e u skladu s tim CPC imati �iro-ra�un i sve ono �to sleduje zvani�no registrovanoj organizaciji. No, pomenuti �in registracije rasplamsao je vi�egodi�nju borbu za "sopstveno" pravoslavno zvono u Crnoj Gori, ali i borbu za zadr�avanje primata koji u zadnjih 80 godina u Crnoj Gori u�iva Srpska pravoslavna crkva.

OF-�OR: Zapravo, sukobljene politi�ke opcije u Crnoj Gori saDa se sele na crkveni teren. Pobornici CPC-a likuju i ne kriju zadovoljstvo �injenicom da je poslije vi�egodi�njeg odlaganja dr�ava odlu�ila da povu�e pomenuti �in, mada ima i onih koji javno tvrde da je sam na�in registracije katastrofa i poni�enje za pobornike i svje�tenstvo obnovljenog CPC-a. Neki �estoki pobornici CPC-a gotovo s gnu�anjem i revoltom ka�u da se na sli�an na�in registruju of-�or kompanije, odnosno da je policija registrovala crkvu ali joj jo� nije dala tablice za svakodnevni saobra�aj. Oponenti iz Socijalisti�ke narodne partije i drugih sitnijih stranaka sa prefiksom na patriotske i srpske, te svje�tenstvo crnogorsko primorske mitropolije sa mitropolitom Amfilohijem na �elu u bu�nom reagovanju konstatuju da nema kraja bezakonju koje demonstrira crnogorska vlast.

Neodoljiv je utisak da je crnogorska vlast simboli�nim "priznavanjem" CPC-a poku�ala da umiri tzv. crnogorski blok iako je, sasvim jasno, svjesna da se time su�tinski ni�ta ne pomjera, jer pitanje kanonskog priznanja crnogorske crkve mnogo je delikatnije pitanje skop�ano sa nizom detalja na koje, opet, crnogorska vlast trenutno ne mo�e da uti�e. Tim prije �to se ispostavilo da se na manifestacijama lo�enja badnjaka CPC-a okuplja bira�ko tijelo vladaju�e koalicije, za razliku od manifestacije SPC-a gdje se uz najistaknutije zvani�nike Crne Gore dominantno okuplja bira�ko tijelo protivni�ke politi�ke opcije.

Profit iz toga sada najedanput poku�ava da izvu�e struja Momira Bulatovi�a, koja bezrezervnom podr�kom mitropolitu Amfilohiju i o�trom osudom crnogorske vlasti i CPC-a, koji naziva sektom, poku�ava da izgladi doskora izuzetno lo�e odnose sa SPC-om u Crnoj Gori. Minulih dana bilo je nebrojeno saop�tenja SNP-a u kojima se demonstrira spremnost za odbranu crnogorsko-primorske mitropolije, koja je, po njima, ugro�ena priznavanjem CPC-a. Zoran �i�i�, potpredsjednik SNP-a, decidirano je izjavio da ugro�avanje crnogorsko-primorske mitropolije mo�e izazvati tragi�ne sukobe u Crnoj Gori, a takvu prijetnju saop�tila je i Srpska narodna stranka, pa Patriotski savez Crne Gore i sli�no.

Slavko Perovi� u ime liberala o�tro kritikuje crnogorsku vlast zbog "policijskog priznanja crkve", i tvrdi da se pitanje crkve rje�ava tek kada se rije�i dr�avno pitanje, odnosno kada se stvori dr�ava Crna Gora, dok SDP poku�ava da u svoje zasluge uknji�i pomenuto priznanje CPC-a. DPS odr�ava neku distancu, a iz Narodne stranke samo lider Novak Kilibarda prakti�no priznaje postojanje CPC-a.

CRKVENI REFERENDUM: Dogodilo se u me�uvremenu da mje�tani O�ini�a na svojevrsnom referendumu odlu�e da svoje mjesne crkve predaju Crnogorskoj pravoslavnoj crkvi, a takvih najava ima jo�, �to izaziva o�tar protest pobornika SPS-a, odnosno Crnogorsko-primorske mitropolije. Reagovali su i Ku�i saop�tenjem da su se samoorganizovali i da ne�e dozvoliti da na tlo njihovog podru�ja stupi noga pripadnika i svje�tenstva CPC-a. Zoran �i�i� je opet kategori�an da na jednoj teritoriji ne mogu egzistirati dvije pravoslavne crkve i da je SPC bila i ostala jedina pravoslavna crkva u Crnoj Gori. Pristalice CPC-a, me�utim, misle sasvim druga�ije iako tra�e da im dr�ava vrati sve crkvene objekte koje je od 1920. godine "nekanonski i bespravno uselila SPC". �tavi�e, i mje�tani O�ini�a ka�u da u njihovoj crkvi svje�tenici SPC-a mogu obavljati vjerske obrede.

U svakom slu�aju sigurno je da �e se ipak veliki broj gra�ana Crne Gore anga�ovati na �uvanju crkava, ali i da �e ipak u tim sporovima prelamati svojevrsni minireferendumi mje�tana koji �e odlu�ivati koja �e crkva slu�iti u njihovim hramovima. Tu se opet kandiduje novo pitanje: kojoj �e crkvi dr�ava najavljenom restitucijom vratiti svojevremeno eksproprisana imanja. Jedni tvrde da na njih pravo pola�e crnogorsko-primorska mitropolija i da bi bilo pogubno kada bi dr�ava imanja dodijelila objema crkvama pola - pola. Drugi pak ka�u da imanja mo�e dobiti crnogorsko-primorska mitropolija, ali tek kada se iz nje isele "nelegitimni stanari".

Podgrijano crkveno pitanje tako sve vi�e dobija na zna�aju, i njime su se po�eli izda�no baviti i crnogorski dr�avni mediji, posebno televizija koja je po�ela ciklus razgovora u kojima u�estvuju predstavnici svih opcija. Gra�ani su bombardovani dokumentima koji govore o postojanju CPC-a i onima koji govore druga�ije. Aktivan je i mitropolit Amfilohije, koji je pisao ruskom patrijarhu mole�i ga da iz tamo�njeg kanonskog registra izbri�e Crnogorsku pravoslavnu crkvu upisanu prije vi�e od sto godina. Ruski patrijarh je odgovorio patrijarhu Pavlu tvrdnjom da taj upis navodno ne zna�i da je Ruska crkva priznala autokefalnost crnogorske.

Demokratske i privredne reforme trenutno su u sjenci crkvenog pitanja, �ime je otvoren proces �ije razrje�avanje nije nimalo jednostavno i na �ta �e presudan uticaj imati prije svega razrje�avanje odnosa izme�u Crne Gore i Srbije.