Kosovska Mitrovica

Mirna ameri�ka ulica

Radi se o ulici VI �ete koju u �ali zovu jo� i ameri�ka. Da bi popravili ku�ni bud�et, stanovnici ove (i ne samo ove) ulice vi�ak stambenog prostora pod kiriju su izdali Amerikancima, Francuzima, Kana�anima...

Kosovski Srbi i Albanci ne mogu da se dogovore oko imena grada koji je nekada nosio privilegovano ime - Titova Mitrovica. Albanci smatraju da je prva rije� zvani�nog naziva Kosovska Mitrovica suvi�na - zbog toga �to na Kosovu postoji samo jedna Mitrovica. Srbima koji Kosovo tretiraju kao dio Srbije naziv Mitrovica bez onoga Kosovska djeluje bezli�no - i tvrde da bi mnoge dovela u nedoumicu da li se radi o Sremskoj ili nekoj drugoj Mitrovici...

Pri�a o nazivu grada bila bi suvi�na da igrom slu�aja ovo mjesto nije podjeljeno. Ve�inu grada kontroli�u Albanci, dok je samo jedna �estina pod srpskom upravom. Francuske snage KFOR-a imaju te�ak zadatak da "gase po�are" u neposrednoj blizini rijeke Ibar, koji predstavlja prirodnu ali i etni�ku podjelu grada. Po�ari u vidu me�usobnih sukoba i onih istinskih, kada objekti plamte, nisu nikakva rijetkost. O podeljenom gradu na Ibru najvi�e se u medijima govori kada izolovani sukobi izmaknu me�unarodnom nadzoru, ali i kada padnu �rtve. Kao nedavno.

Nasilje su o�ekivali i Srbi i Albanci. Poslednjih mjeseci Srbi su bili izlo�eni bo�nim udarima. Ju�ni dio grada u potpunosti je o�i��en od Srba. Izuzetak je �inilo sedmoro Srba koji su pod danono�nom stra�om Francuza �ivjeli u blizini pravoslavne crkve. Autobuski iz srpske enklave i voz za Kosovo Polje iz dana u dan bili su kamenovani. Prekipjelo je kada je 3. februara u selu �ugrelj raketiran autobus UNHCR-a u kojem su poginuli Plana Rajkovi� i Budimir Jovanovi�. Nakon toga je predsednik Izvr�nog odbora srpskog nacionalnog vije�a kosovskomitrova�kog okruga Oliver Ivanovi� upozoravao: "O�ekujemo da �e albanski teroristi preko naselja Bo�nja�ka Mahala poku�ati da osvoje sjeverni dio grada. Te�ki dani tek dolaze. Prinu�eni smo da se sami branimo, jer je o�ito da nam KFOR ne mo�e pomo�i."

Stanovnici sjevernog dijela grada, a uglavnom se radi o ljudima koji nisu imali gdje oti�i, sa zebnjom su gledali u pravcu ibarskog mosta. Nemiri bi obi�no zapo�injali nenajavljenim demonstracijama na koje su Srbi odgovarali sitnim kontraokupljanjima.

Gradona�elnik ju�nog dijela grada Bajram Red�epi nije bio ravnodu�an. Izjavljivao je da su na sjeveru Kosova prisutni "srpski paramilitarci" i da "Mitrovica ne�e zauvjek ostati podijeljen grad". Tvrdio je da Beograd "ima ozbiljne namjere da zadr�i industrijski kompleks Trep�a pod svojom kontrolom". U isto vrijeme �tampa na albanskom jeziku �pekulisala je da su "�e�eljeve paravojne formacije iz Srbije stacionirane u obli�njem Zve�anu".

Kasnije se ispostavilo da je epicentar sukoba bio u naselju Bo�nja�ka Mahala i da nijedna od sukobljenih strana nije nespremna u�la u mini rat koji je uslijedio.

SNAJPERISTI: U nedelju 13. februara, oko 10 �asova ujutro, Kosovska Mitrovica neodoljivo je podse�ala na Sarajevo iz naj�e��ih vremena 1992. �ene, djeca i mu�karci koji su se zatekli na ulici pognutih glava pretr�avali su raskr��a.

"Ne tamo! Snajper iz Kola�inske!", moglo se �uti na ulici. Sna�ne detonacije odjekivale su gradom, pucnjava iz pe�adijskog i mitraljeskog naoru�anja satima nije prestajala. Kao �to to obi�no u sli�nim situacijama biva, hirur�ke ekipe bile su prezaposlene. Me�utim, za razliku od Sarajeva, francuski su vojnici ovog puta upotrebili oru�je.

Na terasi jednog solitera ubijen je Albanac za kojeg se pretpostavilo da je snajperista. Avni Hajradina jedina je �rtva poslednjeg nasilja. Mediji su kasnije objavili da je bio pripadnik nekada�njeg U�K-a, a u �ar�iji se moglo �uti da je bio opasan momak kakvih ima u svakom ve�em gradu. Prije nego �to su odgovorili na vatru, dvojica francuskih vojnika su ranjeni: jedan u ruku, drugi u stomak. Bez velikog publiciteta, francuskom vojniku povrije�enom u stomak prvu ljekarsku pomo� ukazali su srpski ljekari. Prethodno su srpski mladi�i povrije�enog Francuza na operaciju dovezli privatnim automobilom koji je bio na "rezervi".

PRIJATELJSTVA: Iako se direktni u�esnici sukoba iz Bo�nja�ke Mahale vjerovatno vi�e ne�e sresti, gradom se pronijela vest da su Francuzi svoj zadatak odradili kako valja, uz ono tradicionalno "svaka im �ast". U isto vrijeme, Albanci koji su �ivjeli u sjevernom dijelu grada tra�ili su prijatelje kod kojih su ostavljali klju�eve od stanova. Mnogobrojne srpske izbeglice me�u Albancima su tra�ili prijatelje, ne bi li rije�ili stambeno pitanje. Iako ta�ne evidencije o broju Albanaca koji su napustili sjeverni dio grada nema, prema nezvani�nim procjenama, najmanje polovina od 2500 pre�la je Ibarski most u strahu od osvetni�kih napada. Zanimljivo je da u srpskom dijelu Mitrovice ulica - koja je po strukturi multietni�ka - ima najmanje problema. Radi se o ulici VI �ete koju u �ali zovu jo� i ameri�ka. Da bi popravili ku�ni bud�et, stanovnici ove (i ne samo ove) ulice vi�ak stambenog prostora pod kiriju su izdali Amerikancima, Francuzima, Kana�anima... donedavno mrski okupatori u srpskim domovima postali su dragi gosti.

OKUPATORI: Jermenac Karel �alijan, op�tinski administrator za op�tinu Zve�an, na jednoj ve�eri sa predstavnicima Jugoslovenskog ministarstva inostranih poslova, koji svoj punkt imaju u toj op�tini, izjavio je: "Vi Srbi ste kulturan narod. Eto, niko mi jo� nije rekao da sam okupator. Uvijek mi se obra�aju sa 'gospodine okupatore'."

Zbog "okupatorskih metoda" policijskog �asa koji je jo� uvijek na snazi - od �est sati uve�e na ulici su samo oklopni transporteri i patrolna vozila KFOR-a i policije UN-a. Protivljenja ovoj odluci nema jer se pokazalo da su policijske mjere imale pozitivne efekte. Najsre�niji su roditelji �ija su djeca imala obi�aj da u kafi�ima ostanu do sitnih sati, mada su no�ne eksplozije uznemiravale sve stanovnike. Trenutno je u gradu mir, ali ponovo i Srbi i Albanci o�ekuju nemire. Bitka za Kosovsku Mitrovicu nije zavr�ena.